هر گونه جراحت عمدی که شخص به بدن خود وارد کند به عنوان خودزنی یا خودآزاری تعریف می شود.
نوجوانی یکی از حساسترین دوران سنی به جهت تشکیل هویت یک فرد و قرار گرفتن در اوج جهت آموزش عنوان کرد. سالهای بین 12 تا 18 سال که به طور معمول در مدارس راهنمایی و دبیرستانها سپری می شود. سالهایی که عموما در سیستم آموزشی ما با حفظ کردن مفاهیم علمی و درسی و استرس امتحانات سپری می شود. دختران در برابر مسائل اجتماعی با توجه به روحیه ذاتیشان بسیار آسیب پذیرتر هستند. آسیب هایی که ممکن است بر اثر فشارهای روحی ناشی از اجتماع و فضای پیرامون آنها تاثیرات وحشتناکی بر آنها بگذارد و اطرافیان حتی متوجه آن هم نشوند.
در تازه ترین هنجارشکنی نوجوانان كه با دوران دانش آموزي همپوشي دارد به یُمن وجود شبکه های مجازی خیلی زود رسانه ای شد، خبر از بازی وحشتناکی در دبیرستان های دخترانه می داد. بازی به نام "خون بازی" که حاکی از خشونت و ضعف مسائل تربیتی و پرورشی در نظام آموزشی کشور است.
هرنوع جراحت عمدی که شخص به بدن خود وارد میکند به عنوان خود زنی، خود آزاری، آسیب به خود یا به زبان ساده تر زخمی کردن خود تعریف می شود.
تعريف
جرح خویشتن را ميتوان به صورت رفتاری تعمدی که به طور مستقیم به بدن فرد آسیب می زند و باعث صدمه دیدن بافتهای بدن یا حتی قطع عضو ميشود تعریف نمود که برای چند دقیقه فرد از شر احساس یا موقعیت فلاکت بار یا درمانده کننده خلاص ميشود.
این مهم است که متوجه باشیم جرح خویشتن ممکن است در حضور یک ناظر بیرونی یا در غیاب آن انجام گیرد. به هر حال بایستی در نظر داشته باشیم که این عمل کارکرد و کنشی برای شخص دارد یعنی فرد از انجام آن منظوری هوشیار، ناهوشیار یا نیمه هوشیار دارد. بنابراین لازم است کارکردهای مورد نظر شناسایی شده تا بتوان راههای کنارآمدن با آنها را آموزش داد. این مهم به ویژه وقتی که پای اطرافیان، مراقبان سیستم بهداشت و روان و ... به میان ميآید اهمیت به سزایی ميیابد.
خودزنی حتی جنبه ای پیچیده تر نیز دارد و بسیاری از بیماران ابراز می دارند که مجروح ساختن خود و مشاهده زخم و خون برای آنها لذتبخش است و به تسکین آلام آنها منجر میشود. از طرفی نیز آنرا ابزاری برای انتقام از بستگان و تهدید و ارعاب یا القای حس گناه در آنها میدانند. بنابرین برخی رفتارهای تکانهای دینامیکی پیچیده داشته و براحتی قابل توصیف نیستند.
افراد به دلایلی نظیر بیان احساساتی که قادر به بروز آنها نیستند (الکسی تایمی)، کاهش احساسات دردناک و احساس فشار درونی، احساس خودکنترلی، برگرداندن توجه از احساسات ناراحت کننده شدید و استرسهای محیطی، شکنجه خود و کاهش احساس گناه، احساس یک حس بجای بیحسی و کرختی ، ..... اقدام به خود زنی می کنند. خودزنی خطرناک است و اشتباه در انجام آن میتواند موجب آسیب شدید جسمی و مرگ گردد، در ضمن موجب میگردد، فرد روش مناسب مقابله با استرس را فرا نگیرد، موجب احساس گناه، افسردگی، و در نهایت تشدید درد روانی اولیه میگردد. متخصصان معتقدند که خودزنی اعتیادآور است.
بیشتر افراد معتاد به مصرف مواد محرک تجربیات مکرر آسیب به خود را دارند در مراکز نگهداری افراد در حال ترک ، اقدام به خودزنی یکی از معضلات مسئولان این مراکز می باشد و گاه برای مهار این رفتار مجبور به بستن بیمار و یا اقدامات مهاری دیگر میگردند . روی پوست دست و پای اکثر افراد سوء مصرف کننده مواد آثار بریدگی با تیغ و چاقو و.. به وفور دیده می شود .
سیدمحمد علی میری